โบราณสถาน-โบราณวัตถุ
ภาพ
  โดยรวม

 

 

 

พระธาตุห้วยอ้อ  วัดศรีดอนคำ  ตำบลห้วยอ้อ  อำเภอลอง  จังหวัดแพร่ เป็นโบราณสถาน ได้ ขึ้นทะเบียนวัดพระธาตุศรีดอนคำ  เป็นโบราณสถานเมื่อวันที่  5 มกราคม .. 2497 และ  ประกาศกำหนดขอบเขตโบราณสถานเมื่อวันที่  14 ตุลาคม  ..  2523 เมื่อสมัยพระนางจามเทวีได้เสร็จผ่านผิดกระแสน้ำปิงมาน้ำยม หลงทางขึ้นทางลำห้วย  “ฮ่องอ้อ”  ได้ปลูกต้นมะแงต้นหนึ่ง   ได้นำเอาพระบรมสารีริกธาตุ  ส่วนพระอุระ  (กระดูกอก) มาบรรจุไว้ ณ  พระธาตุห้วยอ้อ  แห่งนี้
     
เดิมบรรจุในกระบอกไม้รวกฝังไว้ใต้ดินที่ตั้งพระธาตุห้วยอ้อปัจจุบันนี้เอง  ฉะนั้นพระธาตุห้วยอ้อจึงนับว่าเป็นปูชนียวัตถุโบราณสำคัญองค์หนึ่งในราชอาณาจักรไทยล้านนา
ท่านได้ศึกษาตำนานพระธาตุห้วยอ้อ  ได้ความรู้พอสมควร ท่านควรจะทราบอีเล็กน้อยว่าพระธาตุองค์ใช้ศิลาแลง และอิฐผสมน้ำเชื้อด้วยวัตถุต่าง ๆ จับกันแน่น ท่านไม่เกิดความพิศวงบ้างหรือว่า พระธาตุองค์นี้สร้างมานานแล้วเป็นระยะเวลานานก็มีอายุยังยืน ไม่ผุผัง ยังคงทนถาวร  ตระการตาอยู่ได้นานกระทั่งทุกวันนี้  จึงเห็นได้ว่าศิลปะของการก่อสร้างก่อดี ความเคารพสักการะบูชาก็ดี  ย่อมมีพร้อมบริบูรณ์อยู่ในองค์พระธาตุนี้  นับเป็นโชคดีของเมืองไทย  มีได้มีปูชนียวัตถุ  ซึ่งเป็นหลักของพุทธศาสนา   ยั่งยืนยงตลอดไปปรากฏแก่สายตาของคนทั่ว ๆ  ไป  ในบรรดาสิ่งที่เคารพบูชาทั้งหลาย  สิ่งนั้นคือ

                   อ่าองค์บรมธาตุเจ้า              จอมอารย์
             สูงส่งและตระการ                         ก่องหล้า
                          
ห้วยอ้อถิ่นสถาน                             สุขสถิต  ท่านเอย
                              
เดชพระธาตุร่มฟ้า                            ปกเกล้า  ชาวเมือง

พระอุโบสถ  พระอุโบสถ  สร้างขึ้นเมื่อวันที่  21  กุมภาพันธ์  .. 2509  เดือน 6 เหนือ  (เดือน 4 ใต้)  ปีมะเส็ง  ขนาดกว้าง  11.80 เมตร   ยาว  26.80 เมตร 
สร้างสำเร็จเมื่อ  14 กุมภาพันธ์  .. 2516 
เดิมเป็นพระวิหารต่อมาได้ขอพระราชทานวิสุงคามสีมา 
ได้ประกอบพิธีผูกพัทธสีมา  .. 2477 

 

 

หอพระไตรปิฎก  (หอพระธรรม)  วัดศรีดอนคำ  ตำบลห้วยอ้อ  อำเภอลอง  จังหวัดแพร่
หอพระไตรปิฎก
  (หอพระธรรม)  (ภาษเมืองบเหนือ  จารด้วยอักษรพื้นเมืองและหีบหนังสือที่กล่าวนิพานด้วยเรื่องพระธรรมประวัติของพระบรมธาตุห้วยอ้อ  และประวัติเมืองลอง ศิลปะแห่งการก่อสร้างหอพระไตรปิฎกนี้  เป็นฝีมือช่างโบราณ  มีลวดลายสมัยศรีวิชัย  ลวดลายตาไม้แกะสลักเป็นลายดอกยกมีภาพเทพบุตร  เทพธิดาประตูชั้นบน  ชั้นล่าง  ทั้งหลังมีลวดลายแบบโบราณทั้งหลัง  หลังคามุงกระเบื้องดินขอวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่  5  กันยายน  ..  2540     ก่อสร้างเมื่อวันที่  5  กันยายน  ..  2540 เวลา  09.39  .   โดยหลวงพ่อพระครูเกษมรัตนคุณ  รองเจ้าคณะจังหวัดแพร่  ก่อสร้างสำเร็จเมื่อวันที่  5  กันยายน  ..  2544 

หอระฆัง   ลักษณะสถาปัตยกรรมผสมผสานภาคกลางและเหนือ 
ลักษณะทรงไทยยอดแหลม
ขนาดกว้าง
4 เมตร  ยาว 4 เมตร  ก่อสร้างเมื่อปีพุทธศักราช 2533








 

 

ศาลาการเปรียญหลังใหญ่  ทรงไทยประยุกต์  วัดศรีดอนคำ   ตำบลห้วยอ้อ  อำเภอลอง  จังหวัดแพร่  ทำการก่อสร้างเมื่อปีพุทธศักราช   2528  เสร็จเมื่อปีพุทธศักราช  2529  ขนาดกว้าง 10  เมตร ยาว 16 เมตร   2  ชั้น

พิพิธภัณฑ์สถานของวัดศรีดอนคำ   อำเภอลอง  จังหวัดแพร่ 
ภายในอาคารพิพิธภัณฑ์สถานของวัด  ที่เก็บและแสดงศิลปวัตถุโบราณวัตถุประสงค์ต่าง ๆ 
สร้างเมื่อปี  .. 22515ลักษณะทรงปั้นหยา  ขนาดกว้าง  13 เมตร  ยาว  16เมตร 

โรงเรียนพระปริยัติธรรม  (แผนธรรมบาลี  พุทธศาสนาวันอาทิตย์)   วางศิลาฤกษ์  เมื่อวันที่  28  กุมภาพันธ์  .. 2543  ทำการก่อสร้างเมื่อวันที่  6 มีนาคม  ..  2543  เป็นอาคารเรียน 3 ชั้น  ขนาดกว้าง 9 เมตร   ยาว 24 เมตร  สร้างเสร็จเมื่อปีพุทธศักราช 
2544  วัดศรีดอนคำ   ตำบลห้วยอ้อ  อำเภอลอง  จังหวัดแพร่

พระประธาน  พระประธานที่ประดิษฐานที่ในพระอุโบสถ  วัดศรีดอนคำ  เป็นพระรูปปางมารวิชัยหน้าตักกว้าง  1.90 เมตร  ส่วนสูงยอดพระรัศมี  3.25 เมตร  รอบพระเศียร  1.90 เมตร  นั่งขัดสมาธิราบ  พระรัศมีมีลักษณะมีดอกบัวตูมอยู่ในเปลวเพลิงชายสังฆฏิสั้นเหนือรายพระหัต เม็ดพระโสกใหญ่  พระหนุเป็นปมใหญ่และชัดมาก   พระพุทธรูปองค์นี้เป็นพระเจ้าแบบล้านนา

 

พระเจ้าพร้าโต้  (องค์ที่1)  พระพุทธรูปไม้ที่แกะสลักด้วยพร้าโต้อันมหัศจรรที่สุดในโลก    เป็นพระรูปปางมารวิชัยศิลปล้านนา ชนิดไม้สักทอง  ขนาดหน้าตักกว้าง  74 เซนติเมตร  ฐานกว้าง  34  เซนติเมตร  สูงทั้งฐาน  3.84  เมตร  สร้างเมื่อปีพุทธศักราช  2232  หมื่นชินธาตุเป็นอาจารย์อุปถัมภ์พระอุโบสถและได้ใช้พร้าโต้ (มีดโต้)  ถากแกะสลักโดยมีโต้เล่มเดียวเป็นพระพุทธรูปองค์หนึ่ง  จึงเรียกว่า  พระเจ้าพร้าโต้  แต่นั้นมา

พระพุทธรูปปางมารวิชัย    ประดิษฐานอยู่ในวัดศรีดอนคำ ตำบลห้วยอ้อ  อำเภอลอง  จังหวัดแพร่ ศิลปล้านนาไทยชนิดทองสำริดขนาดหน้าตักกว้าง  70 เซนติเมตร  ฐานกว้าง  56  เซนติเมตร  สูงทั้งฐาน  96  เซนติเมตร  สมัยเชียงแสน 

พระเจ้าเชียงแสน   พระเจ้าเชียงแสน แดนสามเหลี่ยม ถิ่นอมตะเยี่ยม น้ำโขง  จรรโลง  ศิลปะเชียงแสน เป็นอาณาจักร  แรกของล้านนา  พระเจ้าแสนภู  เป็นผู้บูรณะ เมื่อปี พ.. 1871  สมัยเชียงแสน 

 

หลวงปู่ครูบาจันทรังสี  (พระครูบาจันทรังสี  อดีตเจ้าคณะแขวงเมืองลอง) 
เป็นพระสุปฏิปันโน  ที่ประกอบศีลาจารวัตรงดงาม  เป็นที่เคารพและเลื่อมใส่ของสาธุชนทั่วไปหลวงปู่ก็ยังเป็นพระสงฆ์ทรงวิทยาคมแก่กล้าเป็นอัศจรรย์  เป็นที่กล่าวขนานเลื่องลือมาช้านาของวัดศรีดอนคำ  ตำบลห้วยอ้อ  อำเภอลอง  จังหวัดแพร่

 พระพุทธรูปที่องค์พระธาตุุด้านตะวันตก
 

พระพุทธรูปที่องค์พระธาตุด้านเหนือ

พระพุทธรูปที่องค์พระธาตุุด้านใต้

พระพุทธรูปที่องค์พระธาตุุด้านตะวันออก

 

 

 

 

 

ธรรมาศน์บุษบก   สำหรับแสดงธรรมพื้นเมืองภาษาเหนือ  (ล้านนา) 
สร้างเมื่อปีพุทธศักราช  2336 ฐานกว้าง  1.24เมตร ฐานยาว  1.24 เมตร
ส่วนสูงจาฐานล่าง
  6.20 เมตร 

ประเพณีของวัด 

  .ประเพณีใหญ่  เรียกว่าประเพณีนมัสการพระธาตุห้วยอ้อ  วัดศรีดอนคำตรงกับขึ้น  ๑๓–๑๔ ค่ำ  (เดือนยี่เหนือ  ๑๒  ใต้)เป็นประจำทุกปี  ยิ่งเป็นงานประเพณีมาแต่สมัยกาล  สืบทอดมาจนทุกวันนี้  เป็นวัดที่มีตำนาน และประวัติพงสาวดารโยนก  สมัยพระนางจามเทวี  กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนไว้เป็นโบราณสถาน  เป็นที่ชาวอำเภอลองและต่างจังหวัดทั่วประเทศมานมัสการพระะาตุห้วยอ้อเป็นประจำปี  เพื่อสืบทอดตลอดไปนานเท่านาน  และมีขบวนแห่แข่งขันครัวตาน  จุดบอกไฟเป็นพุทธบูชา  และยังมหรสพเป็นประจำปีตลอด    วัน  ๓ คืน  
        
.ประเพณีใหญ่อีกงานหนึ่ง คือ เรียกว่า  ประเพณีสรงน้ำพระธาตุห้วยอ้อ  งานเทศกาลสรงน้ำพระธาตุห้วยอ้อตรงกับวันที่  ๑๖  เมษายนของทุกปี  รวม ๑ วัน ๑ คืน มีวิธีสะเดาะเคราะห์-สืบชะตาทุกปี  และมีเครื่องสักการะประจำปี  เพื่อสืบทอดลูกหลานตลอดนานเท่านานและมีการแห่แหนขบวนประกวดครัวทาน  จุดบอกไฟ  เป็นพุทธบูชาและยังมีมหรสพประจำปี

.ประเพณีกินฉลาก  เป็นประเพณีถวายทานทิศแก่ผู้ตาย  ตกอยู่ในวันเพ็ญขึ้น  ๑๕  ค่ำ  เดือน  ๑๒  เหนือ  ๑๐  ใต้  คือประเพณีสืบต่อกันมาแต่โบราณกาล  เพื่ออนุรักษ์ขนบธรรมเนียมวัฒนธรรมประเพณีไว้ให้ลูกหลานสืบต่อกันมาตลอดทั้งปี  และมีการนิมนต์พระ –เณร  หัววัดมารับสลากประมาณ  ๕๐ หัววัด  มีภิกษุสามเณรมาประชุมไม่ต่ำกว่า ๕๐๐–๑๐๐๐ รูป

             -วิธีจัดสลาก  เจ้าศรัทธาเขียนเส้นบอกเป็นอักขระพื้นเมืองในใบลาน     แล้วนำไปเคล้ากันทั้งหมดในในวิหารหลวง   เสร็จแล้วจึงรับศีลฟังเทศน์   อานิสงส์ทานสลากและอุปโลกนี้พระสงฆ์ผู้ใหญ่  เป็นผู้รับส่วนแบ่งก่อนแล้วจึงถวายแก่หัววัดต่างๆ  แล้วที่นั่งอยู่ตามจุดต่างๆหรือเรียกขานหากองสลาก  โดยมากจัดเป็นกัณฑ์  ชะลอม  ถังน้ำ  หรือชาม  กะละมัง  ใส่หอข้าว  และอาหารทุกอย่าง  บางทีก็จัดเป็นต้นกัลปพฤกษ์  ห้อยเสื้อผ้า  กางเกง  และสิ่งของใช้สอย  หรือจัดทำเป็นบ้านเรือนมา  บางคราก็มีสลากหนุ่มสาว  มีเสื้อผ้าจัดเป็นกัลปพฤกษ์  สลากย้อม  ถือว่าถวายสลากเสียก่อนก็มี

            .ประเพณีตั้งธรรม  มีการฟังเทศน์ธรรมวัตร  และมหาชาติ  ในวันเพ็ญเดือน  ๑๒  โยมากเริ่มตั้งแต่ขึ้น  ๑๑ ค่ำ  จนถึง  ๑๕ ค่ำ  วันขึ้น  ๑๓  และวันขึ้น  ๑๕ ค่ำ  มีธรรมมหาชาติประจำนอกนั้น  เป็นธรรมวัตร

            .ประเพณีข้าวใหม่  นำเอาข้าวเปลือก  ข้าวสารที่ได้ใหม่  ในฤดูเก็บเกี่ยว  เข้ามาถวายทานพระธาตุ  และภิกษุสามเณร  ในวันเพ็ญเดือน  นอกจากนี้ยังจัดสำรับมาถวายพระอีก  และบางแห่งก็นำ  ไม้คล้ำต้นโพธิ์  มาทำพิธีตามฤดูกาลของชาวเหนือ 

            .ประเพณีปีใหม่  คือ  สงกรานต์ประจำมี    วัน  วันแรกเรียกว่า  วันสังขารล่อง  จัดสำรับถวายพระบ้าง   ทำความสะอาดวัดวาอาราม  ตลอดถึงบ้านช่อง  และซักเสื้อผ้าอาบน้ำ   ดำหัวเกล้าเพื่อสวัสดิ์มงคล   วันที่สองเรียกว่า   วันเนา   ทั้งหนุ่มแก่   สาวแส้   แม่หม้าย   ตลอดถึงเด็ก   ขนทรายเข้าวัด   และตระเตรียมอาหารไว้จัดถวายพระวันรุ่งขึ้น   วันที่สามเรียกว่า   วันพญาวัน   จัดสำรับถวายพระกันทุกบ้าน    และมีการทำบุญตักบาตร    ภิกษุ   สามเณร   บังสกุล    อัฐบุรพชน   วันที่สี่เรียกว่า   วันปากปี   หัววัดต่าง ๆ  พร้อมทั้งมายกทายิกาจัดดน้ำขมิ้นส้มป่อยมาสรงร่วมกันในวัดพระธาตุห้วยอ้อ   และมีการเทศน์อานิสงส์ปีใหม่ตลอดถึงอนุโมทนา    และจัดทำรางไว้ประจำสำหรับสรงน้ำพระ   ทายกทายิกาใส่น้ำขมิ้นส้มป่อยในราง   แล้วมีท่อไหลออกให้พระสงฆ์สรงน้ำต่อไป